Röportaj deşifresi nasıl yapılır? Gazeteciler için rehber

Kelimesi kelimesine mi, temizlenmiş mi?

Haber için genellikle temizlenmiş metin yeter; kaynağın sözcüklerini değiştirmeden tekrarları ayıklarsınız. Hassas bir beyanda, mahkemeye gidebilecek bir konuşmada ya da duraksamanın anlam taşıdığı bir görüşmede kelimesi kelimesine metin tutun. Mülakat deşifre ederken türleri karıştırmamak için deşifre nedir rehberindeki örneklere bakabilirsiniz.

LiveType dolgu seslerini yazmadığı için ilk metin temizlenmiş türe yakındır. Kaynağın “şey, yani” demesi haberinizin konusuysa bunu sesten dinleyip kendiniz ekleyin.

İşaretleri ve öncesi-sonrası örneğini deşifre yazım kuralları bölümünde bulabilirsiniz.

Alıntıyı doğrulama: Metinden sese dönmek

Otomatik metinden alıntı yapmadan önce kullanacağınız her cümleyi sesten dinleyin. Özellikle şu hatalara dikkat edin:

İş akışı şöyle kurulabilir:

1. Deşifre biterken alıntı adaylarını kalın yapın.
2. Bir dosya ya da video deşifre ettiyseniz paragrafın zamanına tıklayın, oynatıcı o ana gider. Mikrofonla kaydettiyseniz ses cihazda saklanır, sayfadaki Ses kayıtları bölümünden dinlersiniz.
3. Sesi dinleyip metni yazılana göre değil, duyduğunuza göre düzeltin.
4. Düzelttiklerinizi Orijinal metin penceresinde görün. Orijinali göster motorun yazdığıyla şimdiki metnin farkını işaretler; Silinenleri bul, silinen en az üç kelimelik parçaları duyuldukları anla listeler. Yanlışlıkla bir cümle sildiyseniz buradan anlaşılır.

Yazılı metin kaynağa onaylatılacaksa onay için kullandığınız sürümü saklayın. Sürümler penceresi eski bir hâle dönmenizi sağlar.

Kaynağın sesi cihazda kalsın

Bir röportajın gizli kısmı çoğu zaman metin değil, sestir: Ses, kaynağın kimliğini ele verebilir. Kaynak koruması gerektiren bir görüşmeyi yazıya dökerken Bu cihaz seçeneğiyle çalışın; ses tarayıcınızdan çıkmaz, bunu kendiniz de doğrulayabilirsiniz (sesi yüklemeden deşifre).

Bir uyarı: Metin sunucuda saklanır. Kaynağın adını yazmak yerine “Kaynak 1” gibi bir etiket kullanın, kimliği belirleyici ayrıntıları deşifrede tutmayın, işiniz bitince deşifreyi silin. Bilgisayarınızın ve kayıt dosyasının güvenliği de sizdedir.

Yasal çerçeveyi KVKK ve ses kaydı yazısında anlattık.

Soru-cevap biçiminde yazım

Konuşmacı ayrımını açarsanız ses değiştikçe paragraf açılır. Konuşmacıya bir kez ad verirsiniz, adı bütün paragraflarında değişir. Yanlış ayrılan bir cümleyi fark ederseniz düzenleyicide düzeltirsiniz; kısa onay seslerinde ve üst üste konuşmalarda ayrım yanılabilir.

Yayımlayacağınız biçim için şu düzen işe yarar:

• Muhabirin sorusunu kalın yazın, cevabı normal bırakın.
• Sözün yanındaki ek bağlamı köşeli parantezle verin: [gülüyor], [belgeyi gösteriyor].
• Kesilen yerleri (...) ile belirtin, sıralamayı değiştirdiyseniz okura söyleyin.
• Metin Word’de sürecekse Dışa aktar menüsünden DOCX alın; konuşmacı adları belgeye girer.

Doğrulanmış metni habere dönüştürürken deşifreden haber yazma rehberine bakabilirsiniz.

Röportaj sürerken düzeltmek

Bir görüşmeyi canlı çözüyorsanız, deşifre sürerken düzenleme küçük bir ek kazanç getirir. Kaynağın adını ve kurumunu ilk geçtiği yerde düzeltirsiniz; sonra metni tararken doğru yazımı önünüzde olur. Adlarda ne beklemeniz gerektiğini Türkçe konuşmayı metne çevirme sayfası anlatıyor.

Sınırları bilmek

• LiveType görüşmeyi özetlemez, haberinizi yazmaz; yalnızca söyleneni metne döker.
• Çok gürültülü bir ortamda alınan kayıtta elle deşifre daha hızlı olabilir. İlk iki dakikayı deneyip karar verin.
• Kayıt ve kaynak gizliliğiyle ilgili hukuki yükümlülükler ülkeye ve konuya göre değişir; bu rehber hukuki danışmanlık değildir.

Röportajlar için başka araçlar da kullanılıyor; Voiser ile farkları karşılaştırma sayfasında bulabilirsiniz. Kendi kaydınızda denemek için ücretsiz planda 30 dakika var; uzun işler için planlar sayfasına bakın.