Söylem analizi nasıl yapılır? Deşifreden kelime saymaya

Söylem, tematik, içerik analizi: Farkı

Tematik analiz ile içerik analizi farkı çok sorulur. Kabaca, içerik analizi kategorileri sayıya dökebilir, tematik analiz ise bir örüntünün sıklığından çok araştırma sorusuna ne söylediğine bakar. Sınırı tartışan Vaismoradi ve arkadaşlarının makalesi ile Braun ve Clarke’ın rehberi iyi başlangıçlardır. Eleştirel söylem analizi için van Dijk’in ilkeler yazısı sık kaynak gösterilir.

Analiz için konuşmayı yazıya çevirme: Ne kadar ayrıntı?

Yöntem, deşifrenin ayrıntısını belirler. Tematik analizde temizlenmiş metin yeterli olabilir. Söylem analizinde çoğu zaman kelimesi kelimesine metin gerekir. Konuşma çözümlemesi gibi ince çalışmalarda ise duraklama süresi, örtüşme ve tonlama da yazılır: Bunun için yaygın sistem Jefferson gösterimidir.

Otomatik metin bu ayrıntıyı vermez. LiveType kararsızlık seslerini (ııı, eee) metne yazmaz, “şey” ve “yani” gibi sözcükleri model de bazen atlar. Bunlar analizinizde önemliyse sayımdan önce yazım kurallarına göre sesten ekleyin. Metin tamamlanmadan yapılan sayım eksik olur.

Bir ifade kaç kere geçti: Elle sayma

Kelime sayma için en hızlı yol Word ya da tarayıcıda Ctrl+F’dir. Metni düz metin olarak indirirseniz başka programlar da okur. Saymaya başlamadan şu kararları yazın:

• Konuşmacıları ayrı mı sayıyorsunuz? Konuşmacı adları burada gerekir.
• Görüşmecinin ya da soruyu soranın sözleri sayıma giriyor mu?
• Aynı kişinin hemen ardından yinelediği sözcük bir mi, iki mi?

LiveType sözcük saymaz ve kelime bulutu oluşturmaz, bu iş metin elinizdeyken yapılır.

Türkçede ekler sayımı nasıl bozar?

Türkçe sondan eklemeli olduğu için tek bir sözcük aramak ya eksik ya fazla sayar:

Bu yüzden önce metindeki biçimlerin listesini çıkarın, ilgili olanları elle gruplayın, sonra sayın. Büyük ve küçük harfe de dikkat edin: Türkçe “I, ı” ile “İ, i” ayrımını bilmeyen araçlar bazı geçişleri kaçırır.

Deşifre hatası da sayımı değiştirir. Model bir sözcüğü benzer sesli başka bir sözcük olarak yazdıysa o geçiş listenizde görünmez. Sayı aktaracağınız bölümleri sesle karşılaştırın.

Kelime bulutu ne gösterir, ne göstermez?

Kelime bulutu oluşturma, en sık geçen sözcükleri büyük yazar. Metne ilk bakış için ve sunumda işe yarar, ama analiz değildir:

• Gösterir: Kabaca hangi sözcüklerin öne çıktığını.
• Göstermez: Sözcüğün olumlu mu olumsuz mu kullanıldığını, kimin söylediğini, neyin hiç söylenmediğini.
• Türkçede yanıltır: “Meclis” ve “meclise” ayrı sözcük sayılır, kök birleştirmeyen araçta sıklık dağılır.

Bulut hazırlarken düz metin dosyasındaki konuşmacı adlarını ve bağlaçları çıkarın, yoksa en büyük sözcükler onlar olur.

LLM ile sayma ve denetleme

Büyük dil modelleri kaba sınıflandırmada hızlıdır, ama saymada güvenilir değildir: Sayıyı uydurabilirler. Sayı istemek yerine kanıt isteyin:

Aşağıdaki metinde "meclis" sözcüğünün bütün çekimli biçimlerinin
geçtiği her cümleyi aynen listele. Cümleleri değiştirme, özetleme,
tahmin yürütme. Sonunda biçimlere göre sayıyı ver.

Sonra üç kontrol yapın:

1. Listeyi metinde arayın. Metinde olmayan bir cümle varsa sonucu atın.
2. Küçük parçayla sınayın. Elle saydığınız bir bölümle karşılaştırıp yanılma payını görün.
3. Kimlikleri göndermeyin. Kişisel veri içeren metni dış bir hizmete vermeden önce anonimleştirin.

Deşifreyle analiz arasındaki sınır

LiveType’ın işi metinde biter: Analiz yazılımı değildir, kod atamaz, tema önermez. Yaptığı şey analiz edeceğiniz konuşmayı hızla ve sesle bağı kopmadan metne dönüştürmektir. Paragraf zamanından sese dönebilmek, bir alıntının bağlamını kontrol etmeyi kolaylaştırır. Kaynağınız bir görüşmeyse görüşme deşifresi, kamuya açık bir açıklamaysa basın toplantısı takibi yazısı sonraki adımdır. Bir sözcüğün sıklığı tek başına söylem analizi değildir: Yorum sizindir.