Ders ses kaydını yazıya çevirme: Kayıttan ders notuna

Sınıfta mı yazıya dökmeli, evde mi?

İki yol var ve ikisi de işe yarar:

Sınıfta canlı deşifrenin asıl kazancı, metni ders sürerken düzenleyebilmenizdir. Hoca yeni konuya geçtiğinde bir başlık yazarsanız deşifre bittiğinde notunuzun iskeleti de hazır olur. Gelen metin yazdığınız başlığı bozmaz. Mikrofonla deşifrenin adımları konuşmayı yazıya çevirme sayfasında.

Dersi dinlemek yerine ekrana bakacaksanız evde deşifreyi seçin. Not almanın değeri biraz da dinlerken düşünmekten gelir.

Telefonla ders kaydı: Sınıfta küçük ayarlar

• Öne yakın oturun. Ses uzaklıkla hızla zayıflar, arka sıralarda havalandırma ve fısıltılar dersin sesini bastırır.
• Telefonu masaya, hocaya dönük koyun. Çanta ya da cep sesi boğar. Telefonun mikrofonu genellikle alt kenardadır, o kenarın önünü kapatmayın.
• Klavyeden uzak tutun. Yanınızda yazan bilgisayarın tıkırtısı konuşmadan daha yakın ve daha yüksek duyulur.
• Bildirimleri kapatın. Rahatsız etmeyin modunu açın. Bazı telefonlarda gelen arama kaydı keser.
• Sınıftan gelen soruyu not edin. Arka sıradaki öğrencinin sorusu çoğu zaman kayıtta anlaşılmaz. Sorunun geçtiği dakikayı yazın, hoca soruyu tekrarlarsa metinde ondan bulursunuz.
• Arayı kaydetmeyin ya da sonra atlayın. İki ders saatini tek kayıtta tutuyorsanız aradaki teneffüsü deşifre etmeye gerek yok.

Kaydın kalitesi metnin doğruluğunu modelden çok belirler: Kötü bir kaydı hiçbir model düzeltemez.

Uzaktan eğitim videosunu metne dönüştürme

Uzaktan ya da karma eğitimde ders çoğu zaman zaten kayıtlıdır. Hangi yol uygun, dersin nerede olduğuna bağlıdır:

• Kaydı indirmenize izin veriliyorsa dosyayı LiveType’ta seçin. MP4 ve diğer video dosyalarından ses ayrıca çıkarılmaz, doğrudan metne dönüşür.
• Ders YouTube’daysa bağlantıyı yapıştırın. Video oynarken sekmenin sesi yazıya dökülür, video indirilmez.
• Ders tarayıcıda canlı yapılıyorsa (Zoom, Teams ya da Meet’in tarayıcı sürümü) yol toplantıyla aynıdır: Toplantıyı yazıya çevirme sekme sesini ve sınırlarını anlatıyor.

Platform kaydı indirmeye izin vermiyorsa onu başka yollarla indirmeyin. Dersi kendi bilgisayarınızda oynatıp mikrofona dinletmek de kötü bir çözümdür, sesi ikinci kez kaydettiği için doğruluk düşer.

Uzun ders kaydı ve zayıf bilgisayar

Bir ders iki ya da üç saat sürebilir. Dosyayı arka planda deşifre ettiğinizde kaydın oynamasını beklemezsiniz, iş cihazın yetişebildiği hızda yürür. Yalnızca bir bölüm gerekiyorsa başlangıç ve bitiş zamanını seçin: Aralık seçmeyi timecode alma yazısı anlatıyor. Zamanlar dosyanın başından sayıldığı için sonradan ikinci bir aralık eklediğinizde metin yerli yerine oturur.

Bilgisayarınız yavaşsa üç seçenek var: Daha küçük bir model, aynı hesaptaki daha güçlü bir bilgisayarı deşifreci yapmak ya da bulut. Hangisinin size uyduğunu model seçimi sayfası anlatıyor. Telefonla kayıt alıp metni evdeki bilgisayara çıkarttırmak çoğu öğrenci için en kolay yoldur.

Terim, formül ve tahta: Otomatik metin nerede yanılır?

Ders deşifresinin hataları sohbetten farklıdır:

• Alan terimleri. “Heteroskedastisite” ya da “hipotalamus” gibi seyrek sözcükler, sesçe yakın başka sözcüklere dönüşebilir. Terim listesini dersin slaytından alıp metinde arayın.
• Yabancı adlar. Kuramcıların ve yazarların adları, Türkçe cümle içinde yanlış yazılmaya en açık yerlerdir.
• Formüller. “x kare artı iki x” metinde sözcük olarak kalır. Notta formüle siz çevirirsiniz.
• Tahtaya gönderme. “Bu”, “şurası”, “buradaki ok” gibi sözler tahtayı görmeden anlamsızdır. O anki slaytın numarasını metne yazın ya da tahtanın fotoğrafını çekip paragraf zamanıyla eşleştirin.

Metin yanlış göründüğünde paragrafın zamanına tıklayın, kayıt o ana gider ve doğrusunu duyarsınız.

Deşifreden ders notuna: Bir örnek

Aşağıdaki parça, bir iktisada giriş dersinin deşifresinden alınmış gibi yazılmış örnektir. Önce makinenin çıkardığı metin:

Şimdi arkadaşlar geçen hafta kıtlıktan bahsetmiştik, hatırlarsanız. Kaynaklar sınırlı, istekler sınırsız. Bugün bunun bir sonucuna bakacağız, fırsat maliyeti. Yani bir şeyi seçtiğinizde vazgeçtiğiniz en iyi seçenek. Mesela bu akşam sınava çalışmak yerine sinemaya giderseniz fırsat maliyetiniz ne olur? Sadece bilet değil, o üç saatte çalışsaydınız alacağınız not. Bunu sınavda soruyorum, dikkat edin. Bir de şunu karıştırmayın, batık maliyet başka bir şey, onu gelecek hafta göreceğiz.

Aynı parçadan çıkan not:

Fırsat maliyeti (3. hafta, kayıtta 14:05)

• Tanım: Bir seçim yapıldığında vazgeçilen en iyi seçenek.
• Dayanağı: Kıtlık. Kaynaklar sınırlı, istekler sınırsız (2. hafta).
• Örnek: Sınava çalışmak yerine sinema. Maliyet = bilet + o üç saatte çalışarak alınacak not.
• Sınavda: Hoca soracağını söyledi.
• Karıştırma: Batık maliyet ayrı konu, 4. hafta.
• Sorulacak: Vazgeçilen seçenek ölçülemiyorsa fırsat maliyeti nasıl hesaplanır?

Dönüşümde yapılanlar:

1. Konuyu başlık yaptık. Derste attığınız başlıklar burada işe yarar.
2. Konuşma dilini attık. “Şimdi arkadaşlar”, “hatırlarsanız”, “mesela” not için gereksizdir.
3. Tanımı ve örneği ayırdık. Sınavda tanım ve örnek ayrı sorulur.
4. Hocanın işaretlerini koruduk. “Bunu sınavda soruyorum” ve “gelecek hafta” sözleri notun en değerli satırlarıdır.
5. Zamanı yazdık. Konuyu tekrar dinlemek istediğinizde kayıtta nereye gideceğinizi bilirsiniz.
6. Kendi sorunuzu eklediniz. Bir sonraki derste ya da ofis saatinde sorulacak soru, metnin değil sizin katkınızdır.

Başlık, kalın yazı ve madde listesini doğrudan deşifrenin içinde yapabilir, sonra notu Word, OpenDocument ya da Markdown olarak indirebilirsiniz. Markdown dosyası Obsidian gibi not uygulamalarında doğrudan açılır.

Notu bir yapay zeka aracına çıkarttırmak isterseniz sonucu deşifreyle karşılaştırın: Dil modelleri dersin söylemediği bir cümleyi söylenmiş gibi yazabilir. Bu riskleri yapay zeka ile deşifre yazısı anlatıyor.

Ders deşifresinin sınırları

• LiveType söyleneni yazar. Özet çıkarmaz, notu sizin yerinize yazmaz, başka dile çevirmez.
• Tahtayı, slaytı ve hocanın gösterdiği şekli görmez.
• Mikrofonun duymadığı soru metne geçmez.
• Metin sunucuda saklanır, ses ise cihazda deşifre seçtiğinizde cihazınızdan çıkmaz. Sınıf arkadaşlarınızla paylaşmadan önce dersi verenin iznini düşünün.

Bir ders saatini denemek için ücretsiz planda toplam 30 dakika var. Bütün dönemin derslerini yazıya dökecekseniz planlara bakın.